Mir Murat DEMİR

Mir Murat DEMİR

mirmuratdemir@gmail.com

ŞARTLANDIRILMAK!

21 Temmuz 2021 - 23:52

Sıklıkla yazılarımda ve yazdıklarımda vurgu yapıp altını çizerim “ezber” sahibi olmanın büyük bir yanılgı, kötü ve yanlışlara açılan kapı olduğu kavramını. Elbette, anlayacağınız gibi ezberden kastım telefon numarası, adres ezberi değil, edebi içerikte sevdiğimiz şiir ya da bazı metin ve sözleri ezberimize almamız da değil. Ezberden kastım sürekli düşünme ve irdeleme yapmamız gereken sistem ve uygulamaları, kavramları, bilgileri dahi kesin nihai sonuç gibi ezberlemek, savunmak, tekrar etmektir.
Ezberlerin menfiliğini anlatırken daha da kötüsü, berbat olanı, şartlandırılmaktır. Ezberler nihayetinde kötü, yanlış, eksik bilgileri kendi rızamızla, kendi kararımızla hayatımıza alma, hafızamıza kaydetme şeklidir. Şartlanmak, şartlandırılmak ise çok daha berbat, yanlış, menfi olan şekil, uygulamadır. Şartlandırılmak da genel eğilim doğru ya da yanlış olduğuna bakılmaksızın, kişi ya da grupların çıkar ve menfaatleri için insan zihnine sokulan, baskı, korku ve dayatma neticesinde hayata geçirilen bir uygulama halidir.
Ezberlerden de şartlanma girişiminden de uzak kalmak, sıyrılmak, karşı irade oluşturmak, insanımızın kendi zekâsı, duruşu, kişiliği ile alakalıdır. Kişilik seviyesini eğitim, öğretim, yetkenlik hali, deneyim ve yaşanmışlıklarla pozitif destekleyebiliriz.
Sinema filmini biliyor ve beğeniyor, izlemek istiyorsunuz, bilet alacaksınız, çokça talep olduğundan sıra oluşmuş, sıranın düzgün ve uygunca devamı için bilet satış gişesine kadar çift yönlü paravanlar yerleştirilmiş, insanlar da bu çift yönlü paravanla oluşturulan dar yola girmiş bilet almak için sıra bekliyorlar. Burada kullanılan paravanlar ve bilet sırası için ok işaretleri ile yönlendirmeler, bazen sesli olan uyarılar, sıranın çok uzaması ve taşkınlık hallerine karşı düzene uyulması için söylenen “paravanlar içindeki bilet sıranızı bozmayın, hariçten araya girmeyin, çevrenize rahatsızlık vermeyin” duyuruları da şartlandırmanın yapı taşları, parçasıdır. Bu basit örnek müspet bir sonuca dair oluşturduğum, insanın kendisine de çevresine de zararı olmayan türden.
Kişiler, çokça insanın sıkış tepiş bir araya gelip gökyüzüne baktıkları yere yaklaşıyor ve gruba dâhil olup aynı yöne bakıyorlar. Merakınızdan, acaba ne görünüyor ki bu insanlar böyle toplanmış bakıyor tedirginliğinizden, öğrenme, bilme dürtünüzden sizde topluluğa karışıp aynı yöne bakıyorsunuz. Bu örnek de mizahi bir sonuçla nihayetlenebileceği gibi, bir hava aracının farklılığı, değişikliği merakınızı giderebilir. Nötr yapıda bir şartlanma, şartlandırılma örneği.
Dolar almayın, döviz almayın, türünden ve alınmaması için gerekçeleri ortaya döküp ikna edilme yollarını destekleyici söylemler de bulunmak, bu dayatma, sesleniş içindeyken kurumsal ve yetki sahibi bir konumda olmak, şartlandırılmanın toplumsal akımıdır. İnsanın genel akıma uyması, kurumun büyüklük ve ciddiyetine kanması, aldanması, ikna olması da normaldir. Endişeli, tedirgin bir şartlandırma örneği.
İlahi güç ve kudret sahibi Tanrı adına, milyonların idaresi ve istiklali gereği örgütlenmiş devlet adına söz ve söylemlerde bulunup, sonucuna dair sorumluluk almadan şartlandırılmak, şartlanmış lığa tabi olmak ise en basit tanımıyla berbat, saçma, insanlığa aykırı bir örnektir.
Şartlandırma yapmamak, şartlandırma uygulamaları içinde olmamak yine insanın kendi iradesiyle, kendi bilgi birikimi ve deneyimleriyle, hür düşünceleriyle, ezber ve genelleme hallerinden uzak kalmak, insan olmak, bilinç sahibi olmak, bilge olma yolunda bayrak taşımaktır.
 

YORUMLAR

  • 0 Yorum